odcinki Wszystkie odcinki
odc. 177 Sekretarze PZPR
04:56

odc. 177 Sekretarze PZPR

Dr Andrzej Smoliński opowiada historię PRL przez pryzmat sześciu pierwszych sekretarzy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od Bolesława Bieruta, okrutnego komunisty, który wprowadził stalinizm z jego sowiecką konstytucją, poprzez półroczne rządy Ochaba za którego użyto wojska do stłumienia października '56; następnie Gomułkę który miał wprowadzić socjalizm z ludzką twarzą a spowodował Marzec '68 i grudzień '70. Następny był Gierek technokrata, którego kredyty doprowadziły do zapaści gospodarczej i kryzysu w czerwcu '76, powstania opozycji i strajków w '80 i podpisania porozumień sierpniowych. Kania to festiwal Solidarności w latach 1980 - 81 przerwany przez Jaruzelskiego w październiku 1981, który zaplanował stan wojenny w imię utrzymania socjalizmu. Ostatnim I sekretarzem był Mieczysław Rakowski, który wypowiedział w 1990 r. słynne zdanie na ostatnim zjeździe PZPR: „Sztandar wyprowadzić”.

odc. 176 Zniszczenie Warszawy
04:38

odc. 176 Zniszczenie Warszawy

Jak mówi dr Andrzej Smoliński, plany zniszczenia Warszawy i przekształcenie jej w podrzędne, prowincjonalne, niemieckie miasteczko istniały już przed rozpoczęciem wojny. Niszczenie rozpoczęło się już 1 września 1939 r. od systematycznego bombardowania a osiągnęło apogeum podczas i po Powstaniu w Gettcie i po Powstaniu Warszawskim, kiedy to systematycznie burzono i palono całe dzielnice. Same straty materialne oceniane są na ok. 45 mld dolarów co nie uwzględnia olbrzymich strat kulturowych i ludzkich. Masowe wysiedlenie po Powstaniu również przyczyniło się do zniszczenia ludzkiej tkanki miasta. Dlatego też dzisiejsza Warszawa jest całkowicie inna.

odc. 175 Fidel Castro
04:51

odc. 175 Fidel Castro

Dr Andrzej Smoliński przypomina postać zmarłego niedawno Fidela Castro, utożsamianego z komunizmem kubańskiego przywódcy, który w roku 1959 obalił reżim Batisty. Ale Castro początkowo był nacjonalistą, który chciał wyzwolić Kubę spod przemożnych wpływów amerykańskich monopoli naftowych i cukrowych. Nacjonalizacja doprowadziła jednak do embarga amerykańskiego i wtedy ówczesny I sekretarz partii Nikita Chruszczow dostrzegł szansę stworzenia komunistycznego przyczółka u brzegów USA. Stało się to powodem tzw. kryzysu kubańskiego, który mógł być początkiem III wojny światowej.

odc. 174 Winston Churchill
04:56

odc. 174 Winston Churchill

Dr Andrzej Smoliński opowiada historię jednego z największych polityków XX wieku, Winstona Churchilla. Urodzony w 1874 r. już w 1995 zostaje podporucznikiem kawalerii, a w 1900 r. posłem. Następnie I Lordem Admiralicji, w latach 1915-16 walczy jako podpułkownik a latach 1919/21 jest ministrem wojny i lotnictwa, opowiadając się m.in. za interwencją w Związku Sowieckim. W latach trzydziestych ostrzegał przed remilitaryzacją Niemiec. 3 września 1939 r. zostaje ponownie I Lordem Admiralicji a następnie premierem, który poprowadził Wielką Brytanię zarówno w czasach obrony przed hitlerowskimi atakami jak i podczas ofensywy sił sojuszniczych na Niemcy. Był zarówno autorem określenia „żelaznej kurtyny” jak i laureatem literackiej nagrody Nobla. Zmarł w 1965 r.

odc. 173 Armia Krajowa po II Wojnie Światowej
04:56

odc. 173 Armia Krajowa po II Wojnie Światowej

Profesor Wiesław J. Wysocki mówi o ciągłości idei wolnej Polski, od programu Armii Krajowej - rozwiązanej w styczniu1945 r. przez gen. Okulickiego, poprzez powojenne nielegalne struktury po-AK-owskie; walkę żołnierzy wyklętych; powolne tworzenie związków żołnierzy AK w ramach ZBOWiD w PRL, po protesty najstarszych generałów Boruty-Spiechowicza i Abrahama wobec zbezczeszczenia cmentarza Orląt Lwowskich i przyznania orderu Virtuti Militari Breżniewowi. Hasło wolnej i niezawisłej Polski utraconej najpierw w 1939 a potem w 1945 roku zostało zrealizowane dopiero w 1990 r., a dotychczasowe struktury związków byłych żołnierzy AK zostały przekształcone w Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej.

odc. 172 Zachodnia granica po 1945
04:54

odc. 172 Zachodnia granica po 1945

Dr Andrzej Smoliński opowiada o granicy zachodniej Polski po 1945 r., przypominając, że w latach 1918 - 1922 Polska sama decydowała o przebiegu granic, natomiast w 1945 r. granice zostały odgórnie narzucone przez układy jałtańsko-teherańsko-poczdamskie. Mieliśmy m.in. duże kłopoty z granicami z Czechosłowacją, ale największym problemem były granice zachodnie i zachodnio-północne. Dopiero w Poczdamie zadecydowano o wysiedleniu obywateli niemieckich do sektora brytyjskiego. Mimo pozornej przyjaźni i współpracy między braterskimi państwami socjalistycznymi, w latach 80 ub. wieku NRD chciało rozszerzyć granice morskie uniemożliwiając swobodną żeglugę na zalewie szczecińskim. Dopiero po zjednoczeniu Niemiec, przy pomocy nacisków amerykańskich i brytyjskich podpisano traktat o granicy zachodniej.

odc. 171 Wincenty Witos
05:11

odc. 171 Wincenty Witos

Dr Jan Wiśniewski przedstawia sylwetkę legendy ruchu ludowego - Wincentego Witosa. Urodzony w 1874 r. w Wierzchosławicach działacz ludowy był kolejno posłem na sejm austriacki, członkiem Naczelnej Komisji Narodowej podczas I wojny światowej, członkiem pierwszego polskiego rządu w zaborze Austriackim a potem Komisji Likwidacyjnej, posłem na Sejm Ustawodawczy, premierem w trudnym 1920 r. Założycielem PSL Piast i współtwórcą pierwszego projektu reformy rolnej. Był też dwukrotnie premierem podczas rządów tzw. Chjeno-Piasta i jednym z największych oponentów Piłsudskiego po przewrocie majowym. W 1930 r. został aresztowany i skazany w ramach tzw. „procesu brzeskiego”. Po tym wyemigrował do Czechosłowacji. Po wojnie wrócił do kraju aby znów pokierować nowo powstałym Polskim Stronnictwem Ludowym. Niedługo później zmarł.

odc. 170 Proces brzeski
04:57

odc. 170 Proces brzeski

Dr Andrzej Smoliński opowiada o przyczynach i samym największym procesie politycznym międzywojennej Polski, o tzw. procesie brzeskim. Po przewrocie majowym i utworzeniu rządu przez Józefa Piłsudskiego większość w sejmie miał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem. W jego opozycji były połączone partie PPS i PSL Piast tzw. Centrolew. Wskutek obstrukcji obrad i ustaw sejmowych przez Centrolew, Piłsudski rozwiązuje sejm. Po utracie mandatów poselskich zarządza aresztowanie czołowych polityków Centrolewu. W latach 1930 - 31 odbył się w Brześciu proces polityczny. Wyroki były jednak jak na sytuację porównywalną do innych krajów wyjątkowo łagodne, a przykładowo Wincenty Witos wybrał emigrację do Czechosłowacji.

Zapowiedzi
Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/
00:29

Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/

Krótka historia

Cykl dokumentalny „Krótka historia” to losy Polski i świata przedstawiane w zwięzłej formie, wzbogacone materiałami dokumentalnymi. Prowadzący, prof. Wiesław Jan Wysocki, dr Andrzej Smoliński i dr Jan Wiśniewski, przybliżają widzom te znane i mniej znane wydarzenia, z których my, Polacy, jesteśmy dumni. Wydarzenia, które ukształtowały nasz kraj i nas, obywateli. Bohaterami cyklu będą ludzie, których nazwisk czasem próżno szukać książkach. Bohaterowie być może nieznani, acz wielcy.

W tym tygodniu odcinki:

poniedziałek - odc. 57 „Chiny XX w.”


Dr Andrzej Smoliński opowiada o kształtowaniu się stosunkowo nowym mocarstwie - Chinach. To państwo, które w swoich ponad 4 tysiącach lat historii było cesarstwem, a później wskutek przemian po II Wojnie Światowej stało się państwem komunistycznym pod wodzą Mao Tse Tunga, prawdopodobnie największego zbrodniarza w historii, wodza za którego czasów miliony chińczyków zmarło z powodu nędzy i prześladowań.

wtorek – odc. 58 „Konflikt o Zaolzie”

Dr Jan Wiśniewski przybliża historię polsko-czechosłowackiego konfliktu o Zaolzie, część Śląska Cieszyńskiego podzielonego po I Wojnie Światowej w październiku 1918 r.

środa – odc. 59 „Czechosłowacja 1938”

Dr Jan Wiśniewski przypomina, że we wrześniu 1938 r. w Monachium, podczas czterostronnej konferencji niemiecko-francusko-włosko-angielskiej dochodzi do zgody na zmianę granic Czechosłowacji. Oczywiście bez udziału strony czeskiej. Hitler zajmuje tereny objęte traktatem monachijskim, ale już w marcu 1939 r. , łamiąc te postanowienia, zajmuje całe Czechy.

czwartek – odc. 60 „Konflikt 1961 - 62”

Dr Andrzej Smoliński przypomina fakty, które doprowadziły świat w 1962 r. do progu wojny jądrowej. Zestrzelenie samolotu U2 1 maja 1960 r. z wysokości ok. 20 km było szokiem dla USA, które rozpoczęły instalację wyrzutni rakiet na terenie Turcji. Do eskalacji napięcia przyczynił się również fakt budowy Muru Berlińskiego przez NRD w sierpniu 1961 r.

piątek – odc. 61 „Migracje XX w.”

Dr Andrzej Smoliński - cywilizacja jest efektem migracji. Wiek XX jest wiekiem największych migracji w Europie. Przyczyniły się do tego obie wojny światowe.

Emisja: poniedziałek – czwartek o godz. 17:20 + 3:35, piątek o godz. 17:20 + 4:10 w TVP Polonia

o programie