odcinki Wszystkie odcinki
odc. 226 Przedmurze chrześcijaństwa – Turcy
04:56

odc. 226 Przedmurze chrześcijaństwa – Turcy

Prof. Jan Wysocki. Pierwsze wyprawy tureckie wyszły na ziemie Jagiellonów pod koniec XV w. Następnie była klęska pod Cecorą i zwycięstwo pod Chocimiem w 1621r. Jan Sobieski - wówczas hetman polny koronny - w 1667 r. pokonał Turków i Tatarów pod Podhajcami. Zwycięstwo Sobieskiego w drugiej bitwie pod Chocimiem w 1674 r. , wyniosło go w czasie elekcji do korony a później była obrona Wiednia przez trzydziestotysięczną armię polską wraz z siłami cesarskimi 12 września 1683, która okryła Jana III nieśmiertelną sławą. Zagrożenie ze strony Turcji jako sprawa wschodnia dla całej Europy w XVIII stuleciu przestało być istotniejszym elementem religijnych sprzeczności i kończy czas ówczesnej solidarności chrześcijańskiej wobec islamu.

odc. 225 Nowa Huta
04:52

odc. 225 Nowa Huta

Dr Andrzej Smoliński. Pierwsze prace projektowe nad budową nowego, wielkiego zakładu metalurgicznego prowadzono już od połowy 1946. 24 lutego 1949 r. minister przemysłu, Hilary Minc, zatwierdził lokalizację Nowej Huty w miejscu wsi Mogiła, kilkanaście kilometrów na wschód od Krakowa. Chodziło o to, by huta powstała w sąsiedztwie śląskich kopalń i w stosunkowo niedużej odległości od ukraińskich złóż rudy żelaza. Ale o zmianie zadecydowały też względy ideologiczne: Nowa Huta (z ludnością robotniczą) miała stanowić przeciwwagę dla inteligenckiego i „reakcyjnego” Krakowa. Wiadomo, że strona radziecka grała pierwsze skrzypce przy podejmowaniu decyzji o budowie kombinatu, ale czy strona Polska miała coś na ten temat do powiedzenia, tak naprawdę nie wiadomo.

odc. 224 „Stanisław Wojciechowski”
04:42

odc. 224 „Stanisław Wojciechowski”

O prezydencie Stanisławie Wojciechowskim opowiada dr Andrzej Smoliński. Przypomina, że Stanisław Wojciechowski był jednym z założycieli Polskiej Partii Socjalistycznej. 20 grudnia 1922 roku, cztery dni po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza, Zgromadzenie Narodowe wybrało Stanisława Wojciechowskiego na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Za kadencji Wojciechowskiego Polska utrzymywała dobre relacje z Francją oraz Wielką Brytanią, unormowane zostały także stosunki z Czechosłowacją. Prezydentura Wojciechowskiego przypadła jednak na trudne czasy dla wewnętrznej sytuacji Polski. Uzdrowienia wymagała gospodarka i finanse państwa, w kraju szalała inflacja. Jego kadencja prezydencka nie trwała 7 lat, jak to przewidywała ustawa zasadnicza. 14 maja 1926 roku, w wyniku zamachu stanu przeprowadzonego przez Józefa Piłsudskiego, prezydent zrzekł się sprawowanej funkcji. Jego następcą został Ignacy Mościcki.

odc. 223 „Helmut Kohl”
04:51

odc. 223 „Helmut Kohl”

Helmut Kohl szósty kanclerz federalny RFN - urodził się w 1930 roku w Ludwigshafen mówi Dr Andrzej Smoliński. Przypomina, że Kohl w pierwszych latach swojego urzędowania przeforsował, przy sprzeciwie ruchu pacyfistycznego, przyjętą jeszcze pod rządami Schmidta rezolucję NATO o dozbrojeniu. Wspólnie z Mitterandem prezydentem Francji - przygotowali takie wspólne projekty jak eurokorpus i stację ARTE 9 listopada 1989 r. Kohl przedłożył Bundestagowi Dziesięć punktów programowych dot. przezwyciężenia podziału Niemiec i Europy, a już w maju 1990 r. został podpisany z NRD układ państwowy o unii monetarnej, gospodarczej i społecznej. W styczniu 1991 został wybrany po raz trzeci. Tym samym został pierwszym kanclerzem zjednoczonych Niemiec. Kohl został 26 października 1998 r zdymisjonowany przez prezydenta Romana Herzoga. W wyborach do Bundestagu w 2002 r. Kohl nie ubiegał się już o mandat.

odc. 222 „Pielgrzymki Jana Pawła II do Polski”
05:04

odc. 222 „Pielgrzymki Jana Pawła II do Polski”

Polska była krajem najczęściej odwiedzanym przez papieża Jana Pawła II mówi dr Andrzej Smoliński. W czasie blisko dwudziestosześcioletniego pontyfikatu papież odwiedził ojczyznę dziewięć razy. W czasie pierwszej pielgrzymki w czerwcu 1979 roku, papież w homilii wygłoszonej w czasie mszy świętej przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie wezwał rodaków do szczególnej odpowiedzialności za losy kraju i ojczyzny. Wypowiedział wówczas słowa: "Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi! Tej ziemi!". Zostały one odebrane jako wezwanie do przemian ustrojowych i odbudowy wolności w naszym kraju. Najdłuższą ze wszystkich podróży Jana Pawła II do Polski była ósma pielgrzymka w dniach 5 - 17 czerwca 1999 roku. W czasie 13 - dniowego pobytu odwiedził 22 miasta i trzy wsie. W homilii wygłoszonej na sopockim hipodromie papież nawiązał do słów, które wypowiedział 12 lat wcześniej na gdańskiej Zaspie: "nie ma wolności bez "Solidarności"; tym razem dodał, że "nie ma solidarności bez miłości". Ostatnia, dziewiąta pielgrzymka Jana Pawła II odbyła się w dniach 16 - 19 sierpnia 2002 roku.

odc. 221 „Nikita Chruszczow”
04:46

odc. 221 „Nikita Chruszczow”

O następcy Stalina jako pierwszego sekretarza komunistycznej partii sowieckiej mówi dr Andrzej Smoliński. Urodzony w w 1894 roku w 1918 roku wstąpił do partii bolszewickiej. W 1934 roku Chruszczow został mianowany pierwszym sekretarzem moskiewskiego obwodowego. Cztery lata później został pierwszym sekretarzem KC KP Ukrainy. W czasie II wojny światowej uczestniczył w pracach Rady Wojennej Kijowskiego Specjalnego Okręgu Wojskowego, był m.in. doradcą wojskowym w Stalingradzie. Po śmierci Stalina 5 marca 1953 r. nowym pierwszym sekretarzem KC KPZR został Chruszczow, rządził partią do 1964 r. Trzeba pamiętać, że to on doprowadził do apogeum zimnej wojny, kryzysu kubański ego w 1962 r. spowodowanym rozmieszczeniem sowieckich wyrzutni rakiet na Kubie. Chruszczow zmarł 11 września 1971 r.

odc. 220 „Przyczyny wojny secesyjnej”
05:02

odc. 220 „Przyczyny wojny secesyjnej”

O wojnie domowej w latach 1861 - 1865 pomiędzy tak zwaną Unią lub "Północą" i Skonfederowanymi Stanami Ameryki, tak zwaną Konfederacją lub "Południem" opowiada dr Andrzej Smoliński. Do głównych przyczyn wojny historycy zaliczają spór o niewolnictwo. Na początku lat sześćdziesiątych dziewiętnastego wieku północ i południe Stanów Zjednoczonych były dwoma całkowicie różnymi regionami. Różne poglądy na politykę, ekonomię i sprawy społeczne miały już swój początek w czasach kolonialnych i z biegiem czasu różnice te coraz bardziej przybierały na sile. Pomimo tego, że dzięki licznym kompromisom udawało się utrzymać Unię jako całość przez wiele lat, to w 1860 roku nastroje w obu częściach kraju były bardzo gorące. Kiedy zaczęła się wojna secesyjna, w Stanach Zjednoczonych przebywało blisko trzydzieści tysięcy Polaków. Około 4 tysięcy służyło w armii Unii. W wyniku wojny śmierć poniosło 600 tysięcy ludzi. Zniszczono mienie o wartości 5 mld dolarów. Wolność uzyskało 4 mln niewolników.

odc. 219 Czerwiec '76
04:57

odc. 219 Czerwiec '76

Najważniejszą przyczyną wybuchu niezadowolenia społecznego do jakiego doszło w czerwcu 1976 r. był pogłębiający się kryzys gospodarczy, który władza próbowała- ponownie w historii- rozwiązać przy pomocy podwyżki cen artykułów pierwszej potrzeby. – mówi dr Andrzej Smoliński. Dodatkowo nasilał się kryzys społeczny, a władze zapowiedziały nowelizację konstytucji, w której miał się znaleźć zapis o socjalistycznym charakterze państwa, nierozerwalnych więziach z ZSRR, przywódczej roli partii i ograniczeniem praw .W grudniu 1975 r. 59 wybitnych intelektualistów podpisało list protestacyjny do władz, w którym sprzeciwiali się wprowadzeniu tych zmian – „List 59” . Bezpośrednią przyczyną wydarzeń czerwcowych była zapowiedź podwyżki cen na artykuły podstawowe, ogłoszona przez premiera Jaroszewicza 24.06.1976 r. 25.06. rozpoczęły się wielu miastach Polski strajki i zamieszki uliczne. Wieczorem przeciwko protestującym skierowano oddziały milicji – aresztowano około 300 osób. protestujący byli bici i przepuszczani przez tzw. „ścieżki zdrowia” – szpaler milicjantów z pałkami, którymi bito przechodzących. Po wielu strajkach i demonstracjach w kilkunastu miastach podczas wystąpienia w TV Jaroszewicz wycofał się z projektu wprowadzenia podwyżek.

Zapowiedzi
Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/
00:29

Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/

Krótka historia

Cykl dokumentalny „Krótka historia” to losy Polski i świata przedstawiane w zwięzłej formie, wzbogacone materiałami dokumentalnymi. Prowadzący, prof. Wiesław Jan Wysocki, dr Andrzej Smoliński i dr Jan Wiśniewski, przybliżają widzom te znane i mniej znane wydarzenia, z których my, Polacy, jesteśmy dumni. Wydarzenia, które ukształtowały nasz kraj i nas, obywateli. Bohaterami cyklu będą ludzie, których nazwisk czasem próżno szukać książkach. Bohaterowie być może nieznani, acz wielcy.

W tym tygodniu odcinki:

poniedziałek - odc. 57 „Chiny XX w.”


Dr Andrzej Smoliński opowiada o kształtowaniu się stosunkowo nowym mocarstwie - Chinach. To państwo, które w swoich ponad 4 tysiącach lat historii było cesarstwem, a później wskutek przemian po II Wojnie Światowej stało się państwem komunistycznym pod wodzą Mao Tse Tunga, prawdopodobnie największego zbrodniarza w historii, wodza za którego czasów miliony chińczyków zmarło z powodu nędzy i prześladowań.

wtorek – odc. 58 „Konflikt o Zaolzie”

Dr Jan Wiśniewski przybliża historię polsko-czechosłowackiego konfliktu o Zaolzie, część Śląska Cieszyńskiego podzielonego po I Wojnie Światowej w październiku 1918 r.

środa – odc. 59 „Czechosłowacja 1938”

Dr Jan Wiśniewski przypomina, że we wrześniu 1938 r. w Monachium, podczas czterostronnej konferencji niemiecko-francusko-włosko-angielskiej dochodzi do zgody na zmianę granic Czechosłowacji. Oczywiście bez udziału strony czeskiej. Hitler zajmuje tereny objęte traktatem monachijskim, ale już w marcu 1939 r. , łamiąc te postanowienia, zajmuje całe Czechy.

czwartek – odc. 60 „Konflikt 1961 - 62”

Dr Andrzej Smoliński przypomina fakty, które doprowadziły świat w 1962 r. do progu wojny jądrowej. Zestrzelenie samolotu U2 1 maja 1960 r. z wysokości ok. 20 km było szokiem dla USA, które rozpoczęły instalację wyrzutni rakiet na terenie Turcji. Do eskalacji napięcia przyczynił się również fakt budowy Muru Berlińskiego przez NRD w sierpniu 1961 r.

piątek – odc. 61 „Migracje XX w.”

Dr Andrzej Smoliński - cywilizacja jest efektem migracji. Wiek XX jest wiekiem największych migracji w Europie. Przyczyniły się do tego obie wojny światowe.

Emisja: poniedziałek – czwartek o godz. 17:20 + 3:35, piątek o godz. 17:20 + 4:10 w TVP Polonia

o programie