odcinki Wszystkie odcinki
odc. 338 Armia gen. Hallera
04:50

odc. 338 Armia gen. Hallera

Dnia 4 czerwca 1917 roku dekretem prezydenta Francji została powołana ochotnicza formacja wojskowa Armia Polska - mówi dr Jan Wiśniewski - od kolorów mundurów nazwana Błękitną Armią. Już jesienią 1917 roku liczyła ponad 17 tys. żołnierzy. Pierwszym dowódcą został gen. Louis Archinald. 4 października 1918 roku zastąpił go przybyły z Rosji legionista gen. Józef Haller. Wiosną 1919 roku było już ponad 70 tys. żołnierzy. Za wyposażenie armii odpowiadał francuski rząd, dzięki czemu była ona uzbrojona m.in. w 98 samolotów, dysponowała 120 nowoczesnymi czołgami Armia wraz z wyposażeniem była przerzucana do Polski od kwietnia do czerwca 1919 roku i stała się najlepiej wyszkoloną i uzbrojoną częścią tworzącego się polskiego wojska.

odc. 337 Rząd Lubelski 1918
04:45

odc. 337 Rząd Lubelski 1918

W 1918 r. przewidywano już powstanie zbrojne przeciw okupantom zakładając, że rozwinie się ono przede wszystkim na terenie okupacji austriackiej i w Galicji - mówi prof. Wysocki. Przypomina, że jedną z głównych ról w tym planie odgrywał płk Śmigły - Rydz, który 3 listopada 1918 r. znalazł się w Lublinie, by zrealizować swój zamiar. W nocy z 6 na 7 listopada oddziały POW opanowały miasto i utworzono Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele. Piłsudski rozważał ewentualność, by właśnie z Lublina organizować struktury państwa i tam tworzyć jego siły zbrojne. Ostatecznie centrum, gdzie zrodziła się niepodległość, była Warszawa.

odc. 333 Droga do Niepodległości
04:55

odc. 333 Droga do Niepodległości

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 roku nie było aktem jednorazowym mówi dr Andrzej Smoliński. Przypomina, że w chwili wybuchu wielkiej wojny światowej Polacy mogli jedynie pomarzyć o tym, że w momencie jej zakończenia wszystkie trzy państwa zaborcze będą właściwie bezsilne. W październiku 1918 w Cieszynie sprawowała funkcje rządowe Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego; w Krakowie posłowie polscy do parlamentu austriackiego powołali Polską Komisję Likwidacyjną, w nocy z 6 na 7 listopada w Lublinie powołano Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, którego premierem został Ignacy Daszyński. W Warszawie od września 1917 r. działała powołana przez Niemcy i Austro - Węgry Rada Regencyjna.. Sytuację polityczną w Warszawie zmieniło w sposób zasadniczy przybycie 10 listopada 1918 r. specjalnym pociągiem z Berlina uwolnionego z twierdzy magdeburskiej Józefa Piłsudskiego. 11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową i naczelne dowództwo podległych jej wojsk polskich. Tego samego dnia Niemcy podpisały zawieszenie broni kończące I wojną światową.

odc. 332 Krzyż i Medal Niepodległości
05:12

odc. 332 Krzyż i Medal Niepodległości

Po dwóch latach prac Głównej Komisji Odznaczeniowej 5 listopada 1930 roku prezydent Ignacy Mościcki wydał rozporządzenie z mocą ustawy o ustanowieniu Krzyża Niepodległości i Medalu Niepodległości mówi prof. J. W. Wysocki. Prawo do odznaczenia miały osoby, które zasłużyły się czynnie dla odzyskania przez Polskę niepodległości, w okresie przed I wojną światową, w czasie jej trwania oraz w czasie walk zbrojnych w latach 1918 - 1921, z wyłączeniem wojny polsko - bolszewickiej na obszarze Polski. Krzyż i Medal Niepodległości nadawany był przez Prezydenta Rzeczypospolitej na podstawie wniosków Komitetu Krzyża i Medalu Niepodległości. Krzyżem Niepodległości uhonorowano w pierwszym rzędzie Weteranów Powstania 1863 roku.

odc. 331 Niepodległość!
04:27

odc. 331 Niepodległość!

Dr Andrzej Smoliński przypomina, że 11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna przekazała przybyłemu z więzienia w Magdeburgu Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową i naczelne dowództwo podległych jej wojsk polskich. Tego samego dnia w Compiegne pod Paryżem Niemcy podpisały zawieszenie broni kończące I wojną światową. W tych dniach Polacy uświadomili sobie, że po latach niewoli odzyskali niepodległość. Listopad 1918 r. był dopiero początkiem budowy niepodległej Polski i początkiem walki o jej granice. Piłsudski tak mówił o odzyskanej niepodległości: "Jest to największa, najdonioślejsza przemiana, jaka w życiu narodu może nastąpić. () tylko wspólnym wysiłkiem możemy zadecydować, na jakiej przestrzeni, w jakich granicach naszą wolność obwarujemy i jak silnie staniemy na nogach, zanim dojdą z powrotem do siły i pełnego głosu sąsiedzi ze wschodu i z zachodu".

Zapowiedzi
Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/
00:29

Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/

Krótka historia

Cykl dokumentalny „Krótka historia” to losy Polski i świata przedstawiane w zwięzłej formie, wzbogacone materiałami dokumentalnymi. Prowadzący, prof. Wiesław Jan Wysocki, dr Andrzej Smoliński i dr Jan Wiśniewski, przybliżają widzom te znane i mniej znane wydarzenia, z których my, Polacy, jesteśmy dumni. Wydarzenia, które ukształtowały nasz kraj i nas, obywateli. Bohaterami cyklu będą ludzie, których nazwisk czasem próżno szukać książkach. Bohaterowie być może nieznani, acz wielcy.

W tym tygodniu odcinki:

poniedziałek - odc. 57 „Chiny XX w.”


Dr Andrzej Smoliński opowiada o kształtowaniu się stosunkowo nowym mocarstwie - Chinach. To państwo, które w swoich ponad 4 tysiącach lat historii było cesarstwem, a później wskutek przemian po II Wojnie Światowej stało się państwem komunistycznym pod wodzą Mao Tse Tunga, prawdopodobnie największego zbrodniarza w historii, wodza za którego czasów miliony chińczyków zmarło z powodu nędzy i prześladowań.

wtorek – odc. 58 „Konflikt o Zaolzie”

Dr Jan Wiśniewski przybliża historię polsko-czechosłowackiego konfliktu o Zaolzie, część Śląska Cieszyńskiego podzielonego po I Wojnie Światowej w październiku 1918 r.

środa – odc. 59 „Czechosłowacja 1938”

Dr Jan Wiśniewski przypomina, że we wrześniu 1938 r. w Monachium, podczas czterostronnej konferencji niemiecko-francusko-włosko-angielskiej dochodzi do zgody na zmianę granic Czechosłowacji. Oczywiście bez udziału strony czeskiej. Hitler zajmuje tereny objęte traktatem monachijskim, ale już w marcu 1939 r. , łamiąc te postanowienia, zajmuje całe Czechy.

czwartek – odc. 60 „Konflikt 1961 - 62”

Dr Andrzej Smoliński przypomina fakty, które doprowadziły świat w 1962 r. do progu wojny jądrowej. Zestrzelenie samolotu U2 1 maja 1960 r. z wysokości ok. 20 km było szokiem dla USA, które rozpoczęły instalację wyrzutni rakiet na terenie Turcji. Do eskalacji napięcia przyczynił się również fakt budowy Muru Berlińskiego przez NRD w sierpniu 1961 r.

piątek – odc. 61 „Migracje XX w.”

Dr Andrzej Smoliński - cywilizacja jest efektem migracji. Wiek XX jest wiekiem największych migracji w Europie. Przyczyniły się do tego obie wojny światowe.

Emisja: poniedziałek – czwartek o godz. 17:20 + 3:35, piątek o godz. 17:20 + 4:10 w TVP Polonia

o programie