odcinki Wszystkie odcinki
odc. 261 „Rusyfikacja”
05:04

odc. 261 „Rusyfikacja”

Upadek powstania listopadowego spowodował nasilenie represji rosyjskich wobec Polaków mówi dr Jan Wiśniewski. Car Mikołaj I mianował namiestnikiem Królestwa Polskiego feldmarszałka Iwana Paskiewicza. Odtąd polskie urzędy cywilne i wojewódzkie podlegały pod rosyjskich naczelników, armia polska została zlikwidowana a uczestników powstania zesłano w głąb Rosji. W 1832 wprowadzono Statut Organiczny Królestwa Polskiego, zlikwidowano Sejm, wprowadzono rosyjskie instytucje i rosyjskie prawo. Ponowne zaostrzenie rusyfikacji nastąpiło po upadku powstania styczniowego: wprowadzono ciągły stan wojenny, zrusyfikowano administrację i szkolnictwo, zlikwidowano Kościół unicki. Od 1874 roku urząd namiestnika zastąpiono stanowiskiem generała gubernatora, a symbolem ówczesnych represji stał się rosyjski kurator okręgu warszawskiego Aleksandr Apuchtin. Proces rusyfikacji został zatrzymany w wyniku rewolucji 1905 roku, a zakończył się w wyniku powstania niepodległego państwa polskiego w 1918 roku.

odc. 260 „Zabór austriacki”
04:50

odc. 260 „Zabór austriacki”

Po porażce Napoleona w 1814 r. na Kongresie Wiedeńskim jednym z najważniejszych problemów, jaki stanął przed monarchami był problem Polaków i podziału ziem polskich przypomina dr Andrzej Smoliński. Cesarstwo Habsburgów zachowało stan posiadania ziem polskich sprzed 1807 r. a napięcia społeczne i działalność konspiracyjna szlachty doprowadziły do wybuchu w lutym 1846 r. powstania, które nosi nazwę Powstania Krakowskiego. Pod koniec lat 60. i na początku lat 70. XIX w. Galicja otrzymała autonomie w ramach reform cesarstwa Habsburgów. która dała Polakom warunki najkorzystniejsze od czasów Królestwa Polskiego. W 1895 na kongresie w utworzono chłopskie Stronnictwo Ludowe, które w 1903 zmieniło nazwę na Polskie Stronnictwo Ludowe. W 1897 we Lwowie powstało Stronnictwo Narodowo - Demokratyczne (zwane później endecją) z Romanem Dmowskim na czele. Tu też miały później narodzić się Legiony.

odc. 259 „Francja między wojnami światowymi”
04:58

odc. 259 „Francja między wojnami światowymi”

Po podpisaniu traktat wersalski w czerwcu 1919 roku francuski marszałek Foch powiedział: To nie pokój, lecz zawieszenie broni na dwadzieścia lat mówi dr Jan Wiśniewski. Przypomina, że Francja odzyskała Alzację i Lotaryngię, miała otrzymać reparacje wojenne od Niemiec, tłumaczy dlaczego Francja rozpoczęła 1923 roku okupację Zagłębia Ruhry, mówi jaki wpływ miał światowy kryzys gospodarczy z lat 1929 - 1935 na gospodarkę francuską. Towarzyszące temu częste zmiany rządów niemal co 6 miesięcy wywoływały krytykę francuskiego ustroju politycznego. To Francja wyraziła zgodę na niemieckie równouprawnienie w sferze zbrojeń i nic nie uczyniła aby powstrzymać remilitaryzację Nadrenii w 1936 roku czy też Anschluss Austrii w 1938 roku. Ostatnimi aktami francuskiej polityki nieinterwencji była akceptacja zaboru Sudetów i brak reakcji na okupację sprzymierzonej z Francją Czechosłowacji. Zbliżał się wybuch II wojny światowej, do której społeczeństwo francuskie i armia francuska były kompletnie nieprzygotowane.

odc. 258 „Tadeusz Kościuszko”
04:36

odc. 258 „Tadeusz Kościuszko”

Tadeusz Kościuszko to bohater narodowy Polski i Stanów Zjednoczonych mówi dr Jan Wiśniewski. Urodzony w mało zamożnej rodzinie szlacheckiej wybrał karierę wojskową wstępując do Szkoły Rycerskiej. Po studiach w Paryżu znalazł się na amerykańskiej ziemi, gdzie jako inżynier zajmował się budową fortyfikacji m.in. zaprojektował fort West Point nad rzeką Hudson. W uznaniu zasług awansowano go na generała brygady. W Polsce w 1784 roku został mianowany generałem wojsk koronnych. Odznaczył się w walce z oddziałami rosyjskimi w 1792 roku, za co otrzymał order Virtuti Militari. Po konfederacji targowickiej udał się na emigrację. Po ogłoszeniu II rozbioru Polski zaczął planować powstanie narodowe. Zwyciężył pod Racławicami w 1794 roku, ale insurekcja mimo heroicznej walki zakończyła się klęską i III rozbiorem Polski, dostał się do rosyjskiej niewoli, następnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, w końcu zamieszkał pod Paryżem. Zmarł w Szwajcarii w 1817 roku. Jego ciało spoczywa w krypcie królewskiej na Wawelu.

Zapowiedzi
Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/
00:29

Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/

Krótka historia

Cykl dokumentalny „Krótka historia” to losy Polski i świata przedstawiane w zwięzłej formie, wzbogacone materiałami dokumentalnymi. Prowadzący, prof. Wiesław Jan Wysocki, dr Andrzej Smoliński i dr Jan Wiśniewski, przybliżają widzom te znane i mniej znane wydarzenia, z których my, Polacy, jesteśmy dumni. Wydarzenia, które ukształtowały nasz kraj i nas, obywateli. Bohaterami cyklu będą ludzie, których nazwisk czasem próżno szukać książkach. Bohaterowie być może nieznani, acz wielcy.

W tym tygodniu odcinki:

poniedziałek - odc. 57 „Chiny XX w.”


Dr Andrzej Smoliński opowiada o kształtowaniu się stosunkowo nowym mocarstwie - Chinach. To państwo, które w swoich ponad 4 tysiącach lat historii było cesarstwem, a później wskutek przemian po II Wojnie Światowej stało się państwem komunistycznym pod wodzą Mao Tse Tunga, prawdopodobnie największego zbrodniarza w historii, wodza za którego czasów miliony chińczyków zmarło z powodu nędzy i prześladowań.

wtorek – odc. 58 „Konflikt o Zaolzie”

Dr Jan Wiśniewski przybliża historię polsko-czechosłowackiego konfliktu o Zaolzie, część Śląska Cieszyńskiego podzielonego po I Wojnie Światowej w październiku 1918 r.

środa – odc. 59 „Czechosłowacja 1938”

Dr Jan Wiśniewski przypomina, że we wrześniu 1938 r. w Monachium, podczas czterostronnej konferencji niemiecko-francusko-włosko-angielskiej dochodzi do zgody na zmianę granic Czechosłowacji. Oczywiście bez udziału strony czeskiej. Hitler zajmuje tereny objęte traktatem monachijskim, ale już w marcu 1939 r. , łamiąc te postanowienia, zajmuje całe Czechy.

czwartek – odc. 60 „Konflikt 1961 - 62”

Dr Andrzej Smoliński przypomina fakty, które doprowadziły świat w 1962 r. do progu wojny jądrowej. Zestrzelenie samolotu U2 1 maja 1960 r. z wysokości ok. 20 km było szokiem dla USA, które rozpoczęły instalację wyrzutni rakiet na terenie Turcji. Do eskalacji napięcia przyczynił się również fakt budowy Muru Berlińskiego przez NRD w sierpniu 1961 r.

piątek – odc. 61 „Migracje XX w.”

Dr Andrzej Smoliński - cywilizacja jest efektem migracji. Wiek XX jest wiekiem największych migracji w Europie. Przyczyniły się do tego obie wojny światowe.

Emisja: poniedziałek – czwartek o godz. 17:20 + 3:35, piątek o godz. 17:20 + 4:10 w TVP Polonia

o programie