odcinki Wszystkie odcinki
Polityka zagraniczna II RP 1921-36
04:41

Polityka zagraniczna II RP 1921-36

Dr Jan Wiśniewski opowiada o polityce zagranicznej II RP, która opierając się na traktacie wersalskim dążyła do ustabilizowania granic Polski. Traktat ryski dał Polsce pewną stabilizację granic wschodnich, oprócz granicy z Litwą. Zawierano sojusze międzypaństwowe: pierwszy - z Francją - dawał Polsce zabezpieczenie wobec polityki niemieckiej, drugi - z Rumunią – zabezpieczał nasze granice wobec agresywnej polityki sowieckiej. Normalizacja stosunków z innymi sąsiadami nie była łatwa, a inne układy jak z Rapallo czy Locarno wzbudzały obawy co do pokojowych stosunków z naszymi sąsiadami. To też było jedną z przyczyn poparcia przewrotu majowego przez społeczeństwo polskie.

Powstanie Wielkopolskie
04:58

Powstanie Wielkopolskie

Dr Andrzej Smoliński opowiada o przyczynach i skutkach Powstania Wielkopolskiego, o jego niesłusznej marginalizacji w najnowszej historiografii. Tak naprawdę, to było jedyne powstanie zakończone sukcesem. To dwa miesiące które zmieniło granicę odradzającego się państwa polskiego po okresie zaborów. Przybycie Paderewskiego było iskrą zapalającą zryw patriotyczny, manifestacji które szybko przerodziły się w walki między Polakami a Niemcami. Zwycięstwo militarne powstańców nie byłoby spełnione politycznie, gdyby nie poparcie Francji dla sprawy polskiej na konferencji pokojowej w Wersalu, co ostatecznie zakończyło się przyznaniem Wielkopolski państwu polskiemu.

Ku Europie wolnych narodów
04:48

Ku Europie wolnych narodów

Prof. Wiesław J.Wysocki opowiada o prometejskiej idei wyzwolenia narodów wschodniej Europy z „opiekuńczej” polityki Związku Radzieckiego. Od 1968r, od powołania w Londynie Europejskiej Rady Porozumiewawczej, próbowano integrować ruchy opozycyjne w 16 państwach, ale dopiero powstanie Solidarności i jej przesłanie do narodów obozu sowieckiego przyczyniło się do przebudzenia świadomości społecznej w państwach satelickich ZSRR i do wyzwolenia spod komunistycznej władzy. Ocenia, że idea prometejska była największym osiągnięciem polskiej myśli politycznej od czasów Batorego.

Janos Kadar – gulaszowy socjalizm
04:54

Janos Kadar – gulaszowy socjalizm

Dr Andrzej Smoliński charakteryzuje okres rządów Janosa Kadar na Węgrzech. Przypomina, że ten komunistyczny polityk poparł początkowo rząd Imre Nogy’a po rewolucji październikowej, aby później obrócić się przeciwko niemu i wspomagany przez Armię Czerwoną wraca w czołgu radzieckim do Budapesztu stając na czele komunistycznego rządu. Do połowy 88 r stał na czele partii rządzącej na Węgrzech, tworząc system zwany w Polsce „gulaszowym socjalizmem”. Kompromis ekonomiczny między socjalizmem a zalążkami kapitalizmu doprowadza do względnej stabilizacji gospodarczej, ale później doprowadza to Węgry do głębokiego zadłużenia i krachu gospodarczego. Symbolem upadku komunizmu na Węgrzech może być śmierć Kadara w tym samym czasie gdy odbywał się symboliczny pogrzeb bohaterów powstania z 1956r w Budapeszcie.

Ryngraf
04:31

Ryngraf

Profesor Jan W. Wysocki opowiada historię powstawania ryngrafu polskiego z wizerunkiem Matki Boskiej i jego znaczenia dla żołnierzy od dawnych wieków do czasów współczesnych. Wywodzi jego historię od hymnu Bogurodzicy, poprzez czasy sarmackie, konfederację Barską aż do czasów współczesnych, do katyńskich dołów i ryngrafów powstańców. Przypomina śluby żołnierskie złożone przez Marszałka po Wojnie Bolszewickiej, odnowione w 1939r i później w roku Milenium złożone przez Kardynała Tysiąclecia. To razem, aż do czasów dzisiejszych tworzy tę część historii Polski, której ryngraf z podobizną Matki Boskiej jest materialnym, a częściowo i duchowym, wyrazem.

Powstanie Śląskie
04:46

Powstanie Śląskie

Dr Andrzej Smoliński opowiada o nieugiętej woli powrotu Ślązaków do Rzeczypospolitej Polskiej pod koniec I wojny światowej. Traktat Wersalski miał wytyczyć granice odrodzonej Polski, ale istniała obawa, że Wielka Brytania opowie się – wyłącznie ze względów partykularnych za pozostawieniem Śląska w granicach Rzeszy. Pierwsze powstanie śląskie, zakończone klęską nie załamało woli powrotu do macierzy, tak samo jak drugie z 1920 r, pozbawione pomocy z oblężonej przez bolszewików Warszawy. Trzecie powstanie śląskie doprowadziło do zmiany decyzji Komisji Plebiscytowej w sprawie granic, może nie była ona w pełni satysfakcjonująca, ale dawała możliwość powrotu dużej części Śląska do Polski.

Wyspa Wężów
04:54

Wyspa Wężów

Profesor Jan Wysocki przedstawia mało znane szerszemu ogółowi fakty działalności gen. Władysława Sikorskiego na emigracji. Już w początkach emigracji wyższych urzędników państwowych i wojskowych doszło do próby rozliczenia najpierw za błędy militarne w obronie przed agresją hitlerowską a następnie do aktów rozprawy z przeciwnikami politycznymi, zwolennikami sanacji. Już we Francji powstaje pierwszy, nielegalny, obóz dla internowanych wojskowych oskarżanych o przynależność do obozu sanacyjnego, gdzie osadzano również przeciwników nie tylko politycznych. Później - w Wielkiej Brytanii – założono specjalny obóz na tzw. Wyspie Wężów, gdzie przetrzymywano przeciwników politycznych, a także osobistych wrogów generała. Obóz rozwiązano po interwencji posłów brytyjskich, ale część internowanych pozostała tam na zawsze, na lokalnym cmentarzu.

Zapowiedzi
Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/
00:29

Tydzień z Krótką Historią /22-26.08.2016/

Krótka historia

Cykl dokumentalny „Krótka historia” to losy Polski i świata przedstawiane w zwięzłej formie, wzbogacone materiałami dokumentalnymi. Prowadzący, prof. Wiesław Jan Wysocki, dr Andrzej Smoliński i dr Jan Wiśniewski, przybliżają widzom te znane i mniej znane wydarzenia, z których my, Polacy, jesteśmy dumni. Wydarzenia, które ukształtowały nasz kraj i nas, obywateli. Bohaterami cyklu będą ludzie, których nazwisk czasem próżno szukać książkach. Bohaterowie być może nieznani, acz wielcy.

W tym tygodniu odcinki:

poniedziałek - odc. 57 „Chiny XX w.”


Dr Andrzej Smoliński opowiada o kształtowaniu się stosunkowo nowym mocarstwie - Chinach. To państwo, które w swoich ponad 4 tysiącach lat historii było cesarstwem, a później wskutek przemian po II Wojnie Światowej stało się państwem komunistycznym pod wodzą Mao Tse Tunga, prawdopodobnie największego zbrodniarza w historii, wodza za którego czasów miliony chińczyków zmarło z powodu nędzy i prześladowań.

wtorek – odc. 58 „Konflikt o Zaolzie”

Dr Jan Wiśniewski przybliża historię polsko-czechosłowackiego konfliktu o Zaolzie, część Śląska Cieszyńskiego podzielonego po I Wojnie Światowej w październiku 1918 r.

środa – odc. 59 „Czechosłowacja 1938”

Dr Jan Wiśniewski przypomina, że we wrześniu 1938 r. w Monachium, podczas czterostronnej konferencji niemiecko-francusko-włosko-angielskiej dochodzi do zgody na zmianę granic Czechosłowacji. Oczywiście bez udziału strony czeskiej. Hitler zajmuje tereny objęte traktatem monachijskim, ale już w marcu 1939 r. , łamiąc te postanowienia, zajmuje całe Czechy.

czwartek – odc. 60 „Konflikt 1961 - 62”

Dr Andrzej Smoliński przypomina fakty, które doprowadziły świat w 1962 r. do progu wojny jądrowej. Zestrzelenie samolotu U2 1 maja 1960 r. z wysokości ok. 20 km było szokiem dla USA, które rozpoczęły instalację wyrzutni rakiet na terenie Turcji. Do eskalacji napięcia przyczynił się również fakt budowy Muru Berlińskiego przez NRD w sierpniu 1961 r.

piątek – odc. 61 „Migracje XX w.”

Dr Andrzej Smoliński - cywilizacja jest efektem migracji. Wiek XX jest wiekiem największych migracji w Europie. Przyczyniły się do tego obie wojny światowe.

Emisja: poniedziałek – czwartek o godz. 17:20 + 3:35, piątek o godz. 17:20 + 4:10 w TVP Polonia

o programie