Wideo
04:50

odc. 373 Zygmunt I Stary

O pierwszym polskim królu renesansu Zygmuncie I zwanym Starym opowiada dr Andrzej Smoliński. Od początku panowania Zygmunt Stary prowadził wojny obronne z Moskwą i Krzyżakami, przyjął hołd lenny Wielkiego Mistrza Zakonu, inkorporował do Polski Mazowsze. Jednak w czasie jego panowanie Jagiellonowie stracili Węgry i Czechy. Dwukrotnie żonaty, drugą żonę, Bonę Sforza d'Aragonę, poślubił w Krakowie 18 kwietnia 1518 roku. Zygmunta cechowała rozwaga i przezorność, często rezygnował z doraźnych korzyści na rzecz dalszych perspektyw i to za jego panowania do Rzeczypospolitej zaczęły docierać poglądy reformacyjne.

04:54

odc. 372 Klęska Wielkiej Armady

Hiszpańska flota, zwana Wielką Armadą była w XVI w. niepokonaną i największą w Europie flotą wojenną - opowiada dr Jan Wiśniewski. Angielską flotą dowodzili piraci, którzy latami polowali na hiszpańskie statki, poznając od podszewki ich budowę i taktykę, a ich okręty były szybsze i świetnie manewrujące przy niemal każdym wietrze. W nocy z 28 na 29 lipca 1588 pod Calais doszło do decydującej bitwy, w której angielscy marynarze manewrowali między okrętami hiszpańskimi rozdzierając ich pokłady salwami z bliskiej odległości, jednocześnie nie dając przeciwnikom szans do abordażu. Potężne burze zatopiły siedemnaście okrętów uciekającej floty hiszpańskiej u wybrzeży Irlandii zadając Armadzie większe straty niż poddani królowej Elżbiety. Do Hiszpanii wróciła zaledwie połowa wielkiej floty. Był to koniec potęgi Hiszpanii. Na morzach zaczynały się rządy floty angielskiej.

04:44

odc. 371 Policja Granatowa 1939 – 1944

Już w październiku 1939 roku Niemcy wydali odezwę do urzędników polskiej Policji Państwowej o obowiązku stawienia się na służbie mówi dr Andrzej Smoliński.. Najważniejszym zadaniem granatowej policji było podstawowe zachowanie porządku, służba w drogówce, ochrona dworców kolejowych, szkolenie żydowskiej policji. Granatowi brali udział w łapankach na ludność cywilną do robót przymusowych, eskortowali ludzi do obozów przejściowych, uczestniczyli w niemieckich obławach. To do nich należała zewnętrzna ochrona gett, asysta przy egzekucjach, straż przy miejscach straceń oraz walka z jak to określali Niemcy bandycką partyzantką. Z drugiej strony szacuje się, że nawet 30 proc. policjantów mogło w jakiś sposób współpracować z polskim podziemiem. Po wojnie skazano - w tym na karę śmierci - 600 policjantów.

04:50

odc. 370 Bitwa pod Racławicami

W marcu 1794 roku na rynku krakowskim ogłoszony został Akt powstania obywateli mieszkańców województwa krakowskiego, dający początek powstaniu kościuszkowskiemu mówi dr Jan Wiśniewski. Najwyższym Naczelnikiem powstania został generał Tadeusz Kościuszko - tylko on mógł uzyskać szerokie poparcie społeczne, czego dowodem był udział chłopów i mieszczan w powstaniu. Opisując bitwę pod Racławicami - 1 kwietnia 1794 roku należy pamiętać o natarciu, osobiście dowodzonym przez Naczelnika, w którym kosynierzy rozbili część rosyjskich oddziałów stanowiąc dla Rosjan kompletne zaskoczenie i doprowadzając w ich szeregach do paniki Duży rozgłos nadany wiktorii racławickiej miał poważne następstwa polityczne i moralne, prowadzące do rozszerzenia się powstania na inne regiony.

04:57

odc. 369 Policja w II RP

O początkach organizacji Policji Państwowej w II RP opowiada dr Andrzej Smoliński. Przypomina, że 24 lipca 1919 roku powołano do życia Policję Państwową II Rzeczypospolitej. W całym kraju na szczeblu wojewódzkim utworzono komendy okręgowe, w poszczególnych powiatach komendy powiatowe, w miastach i dzielnicach komisariaty, a w najmniejszych gminach posterunki. Większość policjantów stanowili byli wojskowi, dla których służba w Policji była naturalnym przedłużeniem służby wojskowej. Ciekawym przykładem są zarobki policjantów i inne świadczenia rodzinne.