Wideo
05:02

odc. 442 Bitwa o Midway

O bitwie która przeważyła szalę japońsko - amerykańskiej wojny na Pacyfiku, bitwie o Midway opowiada dr Jan Wiśniewski. Głównodowodzący floty japońskiej admirał Yamamoto dążył do całkowitego unicestwienia floty amerykańskiej, a pierwszym sukcesem był atak na Pearl Harbour. W maju 1942 flota japońska ruszyła na atol Midway gdzie znajdowały się amerykańskie bazy lotnicze. Wydawało się, że mieli olbrzymią przewagę militarną. Jednak dowódca amerykańskiej floty admirał Nimitz dzięki rozszyfrowaniu japońskich kodów wojskowych wiedział wszystko o ruchach floty japońskiej. Dzięki temu i śmiałej taktyce wojennej zniszczono wszystkie lotniskowce japońskie. Była to pierwsza i decydująca klęska Japończyków w wojnie na Pacyfiku.

05:03

odc. 441 Grupa pułkowników

O grupie osób mających znaczący wpływ na politykę i rozwój państwa polskiego w okresie sanacji, nazywanych grupą pułkowników opowiada prof. WJ Wysocki. Pełniący odpowiedzialne stanowiska w armii przed 1926 rokiem po wyborach w 1930 roku zaczęli pełnić odpowiedzialne funkcje w aparacie państwowym. Byli to nie tylko wyżsi wojskowi, zasłużeni w czasie pepeesowskim i legionowym oraz w wojnie z bolszewikami, a jednocześnie osoby wykształcone w zawodach cywilnych i mające sukcesy polityczne, naukowe i w aktywności publicznej.

04:42

odc. 440 Dynastia Andegawenów

O historii przedstawicieli dynastii Andegawenów panujących na Węgrzech i w Polsce w XIII i XIV wieku opowiada dr Andrzej Smoliński. Ród wywodzący się z francuskiej dynastii królewskiej związał się najpierw z węgierską dynastią Arpadów a następnie Karol Robert Andegaweński król Węgier - poślubił córkę Władysława Łokietka, siostrę Kazimierza Wielkiego. Ich syn Ludwik również król Węgier - w 1370 roku zasiadł na tronie polskim. Konsekwencją tego układu było objęcie tronu polskiego przez córkę Ludwika Jadwigę po śmierci ojca. Mężem Jadwigi został Książę litewski Jagiełło, a Jadwiga do śmierci w 1399 r. nosiła tytuł króla Polski.

04:45

odc. 439 Władysław Sikorski żołnierz i polityk

O drodze życia Władysława Sikorskiego opowiada dr Jan Wiśniewski. Dyplomowany inżynier, odpowiedzialny za rekrutację ochotników do Legionów Polskich, później organizował pomoc dla obleganego przez Ukraińców Lwowa. Walczył na Wołyniu i Polesiu. W sierpniu 1920 roku, jako generał został dowódcą 5. Armii. Po wojnie bolszewickiej stał na czele Sztabu Generalnego, a po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza objął funkcję premiera i ministra spraw wewnętrznych. Skonfliktowany z Piłsudskim w 1928 roku, przeszedł do rezerwy. we wrześniu 1939 przybył do Paryża. Został tu mianowany na premiera, a później Naczelnego Wodza. W Wielkiej Brytanii ponownie przystąpił do organizacji Wojska Polskiego. W lipcu 1941 roku, po wybuchu wojny niemiecko - sowieckiej, podpisał układ o współpracy wojskowej ze Związkiem Sowieckim, umożliwiający na jego obszarze organizację polskiej armii. Zginął 4 lipca 1943 roku w katastrofie lotniczej.

04:52

Poczta Polska 1928 – 1939

W historii Poczty Polskiej o kresu międzywojennego rok 1928 był przełomem organizacyjnym mówi dr Andrzej Sowiński. Drugie dziesięciolecie wyzwolonej Polski to okres reorganizacji państwa i to dotyczyło również poczty, która od tej daty zaczęła przekształcać się w samoistny organizm gospodarczy. Ten okres przekształceń zakończył się formalnie w 1935 roku, a według stanu na dzień 1 marca 1939 roku na terenie Polski było ogółem 5086 jednostek wykonawczych Poczty Polskiej, w tym 1274 urzędy i 2911 agencji.

04:59

odc.437 - Bilans kampanii 1939

O bilansie tragicznej kampanii z 1939 r, o stratach na obu frontach, opowiada dr Jan Wiśniewski. Przypominając najpierw najważniejsze fakty z dwóch miesięcy walk stwierdza, że Polacy stracili w walkach z Niemcami prawie 70 tys. żołnierzy, a niemal 133 tys. zostało rannych. Do niemieckiej niewoli trafiło ok. 420 tys. żołnierzy i oficerów. Straty w walce z Rosjanami to prawdopodobnie ok. 6-7 tys. żołnierzy. Według nie do końca wiarygodnych źródeł radzieckich do niewoli trafiło blisko 240 tys. żołnierzy oraz ponad 300 tys. innych funkcjonariuszy służb mundurowych. Prawie 80 tys. polskich żołnierzy udało się przekroczyć granice państw neutralnych, głównie węgierską i rumuńską. straty poniesione przez ludność cywilną prawdopodobnie sięgały 300 tys. osób, przede wszystkim zabitych na skutek bombardowań i represji wojennych. Łącznie bilans zabitych, rannych i wziętych do niewoli to ponad milion dwieście tysięcy Polaków.

04:38

odc.436 - Stanisław Haller

Sylwetkę generała Stanisław Haller przybliża prof. W.J.Wysocki. Brat stryjeczny gen. Józefa Hallera w maju 1893 był już podporucznikiem rezerwy artylerii. Do 1918 r. pozostawał w służbie cesarskiej, po powrocie do kraju w 1918 natychmiast zgłosił się do służby w Wojsku Polskim. W 1920 r. już jako generał brygady opracował z Piłsudskim plan wyprawy na Kijów. Podczas wojny z bolszewikami dowodził m.in. 6. armią. Zwolennik Narodowej Demokracji. W maju 1926 wyznaczony na szefa sztabu wojsk rządowych, ale po przewrocie podał się do dymisji. W 1939 r. został aresztowany przez Sowietów i uwięziony w obozie w Starobielsku. 6 kwietnia 1940 został zamordowany przez NKWD.

05:06

odc.434 - Beresteczko

O trzydniowej bitwie pod Beresteczkiem, podczas wojny pomiędzy wojskami kozacko-tatarskimi a polskim wojskiem króla Jana Kazimierza opowiada dr Jan Wiśniewski. Przypomina, że powstanie Chmielnickiego na terenie Ukrainy przyniosło w 1649 roku tzw „ugodę Zborowską” ale konflikt prawosławia z katolicyzmem nie został rozwiązany. W efekcie doszło do wielkiego starcia zbrojnego w czerwcu 1651 r, w której liczebną przewagę miały siły kozacko-tatarskie. To dzięki zastosowaniu nowej taktyki wojennej król Jan Kazimierz odniósł spektakularne zwycięstwo, ale nie zostało one w pełni wykorzystane i Rzeczpospolitą czekały kolejne latach wyniszczających walk prowadzonych na jej terytorium.

04:51

odc.433 - Poczty Polska 1918-1928

Jakie były początki poczty organizowanej na nowo po 123 latach zaborów opowiada dr Andrzej Smoliński. Przypomina, że każde z państw zaborczych – Niemcy, Rosja i Austria – miało własny system pocztowy, i głównym zadaniem nowego, odrodzonego państwa było nie tylko powołanie Poczty Polskiej ale również ujednolicenie na terenie trzech zaborów całej organizacji przesyłek pocztowych.. Poczta stawała się jednym z organów administracji państwowej zapewniając łączność pomiędzy trzema byłymi zaborami. Ostatecznie organizowanie i ujednolicenie poczty zakończyło się w 1928 roku